odwodnienie u dzieci
Dodane przez hipokrates dnia Wrzesień 21 2014 15:44:14
Hipokrates
Odwodnienie u dzieci.
Stanowi ono istotny problem u niemowląt i małych dzieci na całym świecie, a zwłaszcza w krajach rozwijających się, gdzie jest główną przyczyną chorobowości i śmiertelności. W krajach wysoko uprzemysłowionych stanowi jedną z najczęstszych przyczyn zgłaszania się pacjentów po poradę ambulatoryjną.

Odwodnienie jest następstwem zwiększonych strat, zmniejszonej podaży płynu lub obu tych przyczyn. Najczęściej rozwija się w wyniku biegunki, wymiotów lub zapalenia żołądka i jelit, gdzie oba powyższe objawy mogą współwystępować. Utrata wody i elektrolitów następuje tutaj przez przewód pokarmowy. Innym miejscem utraty płynów są nerki, które są niezwykle istotne w patomechanizmie odwodnieniu u dzieci chorych na cukrzycę. Poprzez skórę, która oddaje nadmiar ciepła w postaci potu mogą także rozwinąć się objawy odwodnienia. Uszkodzenie jej warstw głębokich w wyniku oparzenia wiąże się również z ryzykiem nadmiernej utraty płynów i elektrolitów. Zmniejszona podaż płynów często towarzyszy wielu chorobom dzieci młodszych oraz zaburzeniom przebiegającym z wymiotami. Niekorzystnym czynnikiem środowiska może być wysoka temperatura otoczenia, która zwiększa utratę płynów ustrojowych.

Im młodsze dziecko tym większe ryzyko odwodnienia

Dzieci, zwłaszcza poniżej 4 roku życia są bardziej narażone na odwodnienie, gdyż utrata płynów może nastąpić u nich bardzo szybko. Wynika to głównie z bardziej intensywnego metabolizmu maluchów, większej proporcji powierzchni ciała do objętości, mniejszej rezerwy płynowej i uzależnienia od opiekunów.

Objawy kliniczne zależą od stopnia odwodnienia

Odwodnienie dzielimy na lekkie, umiarkowane i ciężkie. Odpowiadają one odpowiednio 5, 10 i 15% ubytkowi masy ciała u noworodków i niemowląt oraz 3, 6 i 9% u dzieci starszych i dorosłych. Odwodnienie stopnia lekkiego charakteryzuje wzmożone pragnienie, mniejsze objętości oddawanego przez dziecko moczu i suchość śluzówek jamy ustnej. Szybsza niż zwykle akcja serca u dziecka z towarzyszącym dużym pragnieniem, osłabieniem, wydłużonym napływem kapilarnym wskazuje na odwodnienie umiarkowanego stopnia. Natomiast odwodnienie stopnia ciężkiego charakteryzuje spadek ciśnienia tętniczego krwi i bardzo ciężki stan dziecka. Stopień odwodnienia dziecka oceniamy dwojako.
Pierwsza metoda opiera się na znajomości masy ciała pacjenta bezpośrednio przed odwodnieniem i po nim, co jest w praktyce bardzo trudne. Druga metoda wykorzystuje ocenę zespołu objawów klinicznych charakterystycznych dla poszczególnych stopni odwodnienia. Należy zwrócić uwagę, że rodzice zwykle nie potrafią prawidłowo oszacować stopnia odwodnienia swojego dziecka. Pomyłka o 1 kg dla 10-letniego dziecka oznacza błędną ocenę o 10%, co może zmienić stopień odwodnienia z łagodnego na ciężkie lub odwrotnie. W praktyce istotne jest szybkie i właściwe rozpoznawanie odwodnienia umiarkowanego i ciężkiego stopnia, gdyż dzieci te wymagają leczenia szpitalnego i nawadniania dożylnego.

Postępowanie z dzieckiem odwodnionym

Podstawą postępowania po stwierdzeniu odwodnienia i oszacowaniu jego stopnia jest wybranie odpowiedniego sposobu uzupełnienia strat i zabezpieczenia zapotrzebowania podstawowego na płyny. W przypadku odwodnienia lekkiego do umiarkowanego stopnia preferowaną metodą jest nawadnianie doustne z uwagi na jego skuteczność, wygodę, bezpieczeństwo i niższe koszty w porównaniu z nawadnianiem dożylnym. Specjalnie do tego celu zostały skomponowane Doustne Płyny Nawadniające (DPN), które można podawać od pierwszej chwili wystąpienia biegunki. W przypadku wymiotów, DPN, najlepiej schłodzony należy podawać małymi porcjami (5 ml co 5 min) np. łyżeczką. DPN mają też swoje negatywne cechy, a mianowicie nie wpływają na czas trwania biegunki i na konsystencję stolca oraz mają słonawy smak. Według zaleceń ekspertów należy podawać średnio 75 ml DPN/kg masy ciała dziecka oraz dodatkowo uzupełniać bieżące straty tzn. na każdy biegunkowy stolec i epizod wymiotów należy podać odpowiednio 10 ml i 5 ml DPN/kg masy ciała dziecka. Nawadnianie w domu powinno być prowadzone pod ścisłą kontrolą rodziców przez ok. 4 godziny. Jeśli niedobory płynów zostaną uzupełnione należy zastosować doustny roztwór podtrzymujący, który zawiera mniej sodu oraz wrócić do diety stosowanej przed zachorowaniem. W przypadku niemowląt karmionych piersią należy kontynuować żywienie tym sposobem. Rodzice nie powinni podawać dzieciom soków owocowych, coca-coli, innych napojów gazowanych oraz rosołu z kury gdyż zawierają one dużo cukrów, które podnoszą ich osmolarność i mogą doprowadzić do nasilenia biegunki z dodatkową utratą płynów. Należy unikać również podawania samej wody.

Biuletyn powstaje dzięki Fundacji Zdrowie Publiczne w Wielkopolsce KRS 0000346768
Pomagamy chorym w regionie Gniezna i okolic, prosimy także Państwa o pomoc i przekazanie 1% podatku na KRS 0000346768